Open Monumentendag Nijmegen viert 40 jaar met muziek, film, kunst en verhalen door de hele stad

Op zaterdag 12 en zondag 13 september viert Open Monumentendag Nijmegen haar 40e editie. Onder het landelijke thema ‘Veerkrachtig erfgoed’ openen opnieuw tientallen bijzondere gebouwen en plekken hun deuren. Maar wie bij Open Monumentendag alleen denkt aan rondleidingen door oude gebouwen, wordt dit jaar verrast. Van films op bijzondere locaties en livemuziek in eeuwenoud erfgoed tot een historische cafétour, kunst, een BoomgaardBIOS en een uitgebreid kinderprogramma: tijdens de jubileumeditie komt erfgoed door de hele stad tot leven.

Veertig jaar Open Monumentendag is voor Nijmegen aanleiding om extra uit te pakken. Natuurlijk blijft de basis van het weekend hetzelfde: bijzondere gebouwen ontdekken en kennismaken met de verhalen achter deze plekken. Maar tijdens de jubileumeditie wordt nadrukkelijk de verbinding gezocht met kunst, film, muziek, landschap en ontmoeting. We kijken terug op veertig jaar Open Monumentendag maar blijven ook zeker ontdekken. Ook tijdens deze jubileumeditie sluiten verschillende nieuwe locaties aan en keren oude bekenden terug. Daarmee krijgen bezoekers opnieuw de kans om plekken te ontdekken waar ze normaal gesproken niet zomaar binnenkomen.

Nieuwe deuren gaan open
Voor het eerst doet BLIK Nijmegen mee aan Open Monumentendag. Bezoekers kunnen hier niet alleen het gebouw ontdekken, maar ook deelnemen aan een bijzondere rondleiding door de architect zelf, die vertelt over de ideeën en keuzes achter het gebouw.

Ook bijzonder is de openstelling van de Grot in het Kronenburgerpark. Een plek waar veel Nijmegenaren regelmatig langslopen, maar die maar zelden van binnen te bekijken is. Tijdens Open Monumentendag gaat deze verborgen plek open voor publiek.

Station Nijmegen en de 19e-eeuwse stadsuitleg maakt onderdeel uit van het programma en biedt een mooie aanleiding om te ontdekken hoe Nijmegen zich buiten haar oude stadsgrenzen ontwikkelde. Daarnaast opent Rechtbank Gelderland, locatie Nijmegen haar deuren en krijgen bezoekers de kans om een kijkje te nemen op een plek die normaal gesproken een heel andere functie heeft dan die van publiekslocatie.

Niet alleen nieuwe locaties sluiten aan. Het Maelwael Van Lymborch Huis is terug van weggeweest en ook De Warmoes – Historische Tuinderij keert terug op het programma. Die laatste doet dat niet alleen: samen met de nieuwe deelnemer de OntMoetFabriek en Dorpsschuur Lent ontstaat een gezamenlijk programma waarin het verleden én heden van Lent centraal staan.

Off The Walls: filmwandeling over de campus
Samen met Go Short krijgt Off The Walls tijdens Open Monumentendag een bijzondere editie. Op zaterdag 12 september verandert het campusterrein van de Radboud Universiteit in een openluchtbioscoop tijdens een filmwandeling langs verschillende plekken op de campus.

De wandeling start om 20.30 uur en is gratis toegankelijk. Vooraf inschrijven is verplicht. De exacte startlocatie blijft nog even geheim en wordt op de dag zelf met deelnemers gedeeld.

Off The Walls @ Open Monumentendag wordt georganiseerd in samenwerking met Go Short en mede mogelijk gemaakt door de Radboud Universiteit.

Op kroegentocht door het verleden
Hoe zag het Nijmeegse caféleven er vroeger uit? Welke kroegen verdwenen uit het straatbeeld en welke verhalen leven nog altijd voort? Tijdens de Historische Café Tour van Nijmegen wandelen bezoekers langs plekken waar Nijmegenaren door de jaren heen samenkwamen om te drinken, vieren, discussiëren en verhalen te delen.

Liever een mocktail? Ontdek de stad al wandelend
Wie de kroegentocht liever alcoholvrij houdt, kan op zaterdag 12 september aansluiten bij de Monumenten Mocktail Tour. Tussen 13.00 en 16.00 uur wandelen deelnemers langs verschillende bijzondere monumenten in de stad. Bij iedere locatie wacht niet alleen een nieuw verhaal of uitzicht, maar ook een ingrediënt voor een eigen mocktail.

Aan het einde van de route zijn alle ingrediënten verzameld en kan er natuurlijk geproost worden met de zelfgemaakte mocktail. Zo worden ontdekken, proeven en erfgoed op een verrassende manier met elkaar verbonden.

De Monumenten Mocktail Tour is bedacht en ontwikkeld door studenten van de opleiding Evenementen van ROC Nijmegen, die voor deze jubileumeditie een eigen participatieve activiteit voor Open Monumentendag hebben ontwikkeld.

Popronde strijkt neer in monumenten
Ook muziek krijgt een bijzondere plek binnen het jubileumprogramma. Open Monumentendag Nijmegen werkt dit jaar samen met Popronde Nijmegen. De Sint-Nicolaaskapel en het Besiendershuis vormen tijdens het weekend niet alleen historische locaties, maar ook podia voor nieuw muzikaal talent.

Eeuwenoud erfgoed en een nieuwe generatie muzikanten komen hier samen. Precies die ontmoeting past bij de jubileumeditie: historische plekken worden niet alleen bewaard en bekeken, maar krijgen steeds opnieuw betekenis door wat er nú gebeurt.

Ook als de zon ondergaat
Wie zaterdag na alle monumenten nog niet naar huis wil, kan Nijmegen ook in het donker ontdekken. Naast Off The Walls en de Popronde vindt op de begraafplaats aan de Stenenkruisstraat naar behoefte om 21.00 uur een bijzondere rondleiding plaats over de met fakkels verlichte begraafplaats. Bezoekers wordt gevraagd zelf ook een lampje mee te nemen.

Ook voor kleine monumentenfans valt er genoeg te ontdekken
Open Monumentendag is zeker niet alleen voor grote mensen met een voorliefde voor oude gevels. Verspreid door de stad kunnen kinderen tekenen, knutselen, speuren, malen, bakken én zelfs even plaatsnemen op de stoel van de rechter.

Bij het International Drawing Center kunnen kinderen tijdens de workshop Monumenten tekenen hun favoriete monument zelf op papier zetten. Het Regionaal Archief Nijmegen kijkt juist vooruit: tijdens Knutsel samen aan de stad van straks mogen kinderen fantaseren over hoe Nijmegen er in de toekomst uit zou kunnen zien.

In het Kantongerecht kunnen jonge bezoekers ervaren hoe het is om rechter te zijn en zelf op de foto als rechter. Bij De Witte Molen gaan de handen uit de mouwen: kinderen kunnen zelf graan malen met een handmolen, minipizza’s maken en aan de slag met kleurplaten. De Mariageboortekerk organiseert een speurtocht door het gebouw, met na afloop een kleine verrassing. Op het Weezenkerkhof Neerbosch kunnen kinderen met een historisch memoryspel spelenderwijs kennismaken met de verhalen van deze bijzondere plek.

In Lent maken De Warmoes – Historische Tuinderij, Dorpsschuur Lent en de OntMoetFabriek er bovendien gezamenlijk een ontdekkingstocht van. Met een kleur- en zoekplaat kunnen kinderen de verschillende locaties bezoeken en spelenderwijs het Lent van vroeger en nu ontdekken.

Zo kunnen jonge bezoekers tijdens Open Monumentendag niet alleen naar monumenten kíjken, maar vooral zelf doen, maken en ontdekken. Want wie weet: misschien lopen hier wel de erfgoedliefhebbers van de komende veertig jaar rond.

Drie plekken, één verhaal in Lent
Ook buiten het kinderprogramma zoeken De Warmoes – Historische Tuinderij, Dorpsschuur Lent en de OntMoetFabriek nadrukkelijk de samenwerking op. Samen vertellen zij het verhaal van Lent: een plek die door de jaren heen sterk veranderde, maar waar ontmoeting, gemeenschap en lokale verhalen nog altijd een belangrijke rol spelen.

Kunst, verhalen en ontmoeting verbinden de drie locaties met elkaar en nodigen bezoekers uit om niet alleen afzonderlijke gebouwen te bekijken, maar juist het gebied en zijn geschiedenis als geheel te ontdekken.

Het jubileum begint al op vrijdag
Wie niet kan wachten tot zaterdag hoeft dat dit jaar ook niet. De jubileumeditie begint al op vrijdag 11 september.

BoomgaardBIOS op Grootstal: film tussen de fruitbomen
In de historische boomgaard van Grootstal vindt op zaterdag de première plaats van de Grootstalse BoomgaardBIOS. Tussen de fruitbomen wordt de nieuwste landschapsdocumentaire Grensgebied van filmmaker Rik van der Linden vertoond.

In de film staan grenzen centraal: plekken waar bodem, water, geschiedenis en menselijke keuzes elkaar ontmoeten. Juist op die grensvlakken ontstaan nieuwe inzichten en nieuwe mogelijkheden. De historische boomgaard vormt daarmee niet alleen het decor voor de film, maar sluit ook inhoudelijk aan bij het verhaal. Een bijzondere openluchtavond waarin landschap, erfgoed en film letterlijk samenkomen.

Veertig jaar vieren met de mensen die het mogelijk maken
Ook Open Monumentendag Nijmegen zelf trapt vrijdag de jubileumeditie officieel af. Tijdens een feestelijke opening voor genodigden in de Schepenzaal van het Stadhuis kijken we terug op veertig jaar Open Monumentendag.

Daarbij staan vooral de mensen centraal die het evenement al die jaren mogelijk hebben gemaakt. In het bijzonder de bevlogen vrijwilligers die zich ieder jaar opnieuw inzetten om de monumenten en verhalen van Nijmegen toegankelijk te maken voor duizenden bezoekers.

En bij veertig jaar horen natuurlijk heel wat mooie herinneringen. Een aantal daarvan zal tijdens het Open Monumentendagweekend op bijzondere wijze terugkeren in de stad. Hoe precies? Dat houden we nog heel even geheim.

40 jaar kijken naar verleden én toekomst
Het landelijke thema van Open Monumentendag 2026 is ‘Veerkrachtig erfgoed’. Een passend thema voor een stad waarin gebouwen en plekken door de eeuwen heen steeds nieuwe functies, gebruikers en verhalen hebben gekregen.

Tijdens het weekend zijn daarom niet alleen bekende monumenten te bezoeken, maar staan ook verandering, herbestemming en de mensen achter het erfgoed centraal. Juist in het jubileumjaar wil Open Monumentendag Nijmegen laten zien dat erfgoed geen stilstaand verleden is. Het leeft doordat mensen het gebruiken, er verhalen aan verbinden en er telkens opnieuw betekenis aan geven.

Open Monumentendag Nijmegen vindt plaats op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026. Het jubileumprogramma begint al op vrijdag 11 september. Het volledige programma, actuele openingstijden, reserveringsinformatie en alle deelnemende monumenten zijn te vinden via de website van Open Monumentendag Nijmegen en Into Nijmegen.

Deelname aan de meeste activiteiten is gratis, maar voor sommige tours geldt een maximaal aantal deelnemers of is aanmelden verplicht. Het volledige actuele programma, startpunten en meer informatie zijn te vinden via: www.openmonumentendagnijmegen.nl. 

Foto: Henk Beenen.

---

Dit bericht delen: