Napas Leluhur: participatief kunstwerk over Molukse identiteit, herinnering en de verbinding met de voorouders

Een initiatief van Maand van de Geschiedenis, Wereldlab en Stichting Hubungan Hatert Nijmegen

In oktober, de Maand van de Geschiedenis, ontvouwt zich in de Stevenskerk in Nijmegen Napas Leluhur - Adem van de voorouders: een participatieve kunstinstallatie van de Nijmeegse Molukse gemeenschap. Het werk onderzoekt hoe Molukse identiteit en herinnering van generatie op generatie voortleven, en hoe een gemeenschap haar culturele en spirituele tradities binnen de Nederlandse context opnieuw onderzoekt, herwaardeert en een plaats geeft. Een project van de Nijmeegse Molukse gemeenschap onder leiding van kunstenaar Jaïr Pattipeilohy in samenwerking met Joao Loupatty, ondersteund door de Maand van de Geschiedenis, Wereldlab en Stichting Hubungan Hatert Nijmegen, met medewerking van TOEN Nijmeegs Geschiedenisfestival.

De adem als drager van levenskracht en als middel om verbinding te maken met voorouders. Dat is het uitgangspunt van Napas Leluhur - Adem van de voorouders. Centraal in de installatie staan een tijdelijke batu meja - een stenen tafel - en vier tahuri: traditionele, Molukse blaasinstrumenten die van schelpen worden vervaardigd. Wanneer in een tahuri wordt geblazen, wordt adem omgezet in klank. De klank verbindt het zichtbare met het onzichtbare: het lichaam met de geest, de levenden met de overledenen.

De installatie brengt adem, stemmen en herinneringen samen in een geheel van met elkaar verbonden elementen. De opbouw begint op 28 augustus. Dan dragen de deelnemers stenen van de Waal naar de Stevenskerk. Met deze stenen wordt een batu meja opgebouwd: een stenen tafel die van oudsher het rituele middelpunt vormt van een Molukse dorp. Vanaf 4 september is het eerste deel van de installatie te zien. Op 3 oktober, tijdens de Maand van de Geschiedenis, wordt het kunstwerk voltooid. In het koor van de Stevenskerk komen de batu meja en de vier tahuri samen met geluidsopnamen van ademhaling en gefluisterde namen van de eerste generatie Molukkers uit Nijmegen. Animaties van Joao Loupatty verbinden de verschillende onderdelen van de installatie met elkaar. De installatie maakt daarmee niet alleen de verbinding tussen verschillende generaties zichtbaar, maar onderzoekt ook hoe culturele en spirituele tradities zich in een nieuwe omgeving ontwikkelen en opnieuw betekenis krijgen. In de context van de Stevenskerk krijgt dit een bijzondere lading: tradities die tijdens het koloniale tijdperk als ‘heidens’ werden bestempeld, krijgen hier opnieuw ruimte en betekenis.

Napas Leluhur – Adem van de voorouders maakt onderdeel uit van de tentoonstelling Sapa Punja? Molukse verhalen uit Nijmegen en is te bezoeken vanaf 3 oktober 2026 in de Stevenskerk in Nijmegen. Voor meer informatie, zie Napas Leluhur - Maand van de Geschiedenis.

Een project van de Nijmeegse Molukse gemeenschap onder leiding van Jaïr Pattipeilohy in samenwerking met Joao Loupatty, ondersteund door de Maand van de Geschiedenis, Wereldlab en Stichting Hubungan Hatert Nijmegen, met medewerking van TOEN Nijmeegs Geschiedenisfestival.

Maand van de Geschiedenis 2026: Lichaam & Geest
Vanuit het verleden kun je het heden beter begrijpen en zo ook een beter begrip vormen van jezelf, je eigen achtergrond of omgeving. Begrip leidt tot inzicht, nuancering en mogelijk een andere kijk op de wereld. Daarom is oktober de Maand van de Geschiedenis, het grootste geschiedenisevenement van Nederland. 

Onder het motto 'Ontdek gisteren, begrijp vandaag' brengen we geschiedenis onder de aandacht bij miljoenen Nederlanders, samen met vele partners en honderden culturele instellingen, boekhandels en bibliotheken. Ieder jaar staat een ander thema centraal en in 2026 is dat 'Lichaam & Geest'. 

Wereldlab
Wereldlab is een experimentele tak van het Wereldmuseum. Door programma’s vanuit de kunst, samen met de wetenschap én met het publiek onderzoekt het Wereldlab hoe het toekomstige Wereldmuseum Nijmegen eruit zal zien. Napas Leluhur is onderdeel van de tentoonstelling Sapa Punja? Molukse verhalen uit Nijmegen, die vanaf 4 september te zien is in de Stevenskerk.

Stichting Hubungan Hatert Nijmegen
Stichting Hubungan Hatert Nijmegen is een maatschappelijke organisatie voor Molukse ingezetenen uit Hatert en Nijmegen. Het heeft als doel om de verbinding binnen de Molukse gemeenschap door middel van activiteiten en bijeenkomsten te bevorderen. Daarnaast zoekt de organisatie verbinding met organisaties en personen in Nijmegen en omstreken. De groep, bestaande uit vijf dames van Molukse komaf, bestaat sinds april 2024 en als officiële stichting sinds oktober 2025.

TOEN Nijmeegs Geschiedenisfestival
Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis neemt je samen met vele andere Nijmeegse erfgoedorganisaties mee terug naar de tijd van TOEN. Te voet, op de fiets, in een trein en zelfs op de Waal. Met tientallen activiteiten staat Nijmegen van 10 tot en met 18 oktober in het teken van geschiedenis.

De kunstenaars
Jaïr Pattipeilohy is kunstenaar en initiatiefnemer van Napas Leluhur – Adem van de voorouders. In zijn werk onderzoekt hij de relatie tussen Molukse identiteit, erfgoed en de doorwerking van het koloniale verleden. Daarbij verbindt hij historische bronnen met hedendaagse kunst en persoonlijke verhalen. Voor Napas Leluhur brengt Pattipeilohy de Molukse gemeenschap in Nijmegen samen rond een gezamenlijk kunstwerk waarin adem, herinnering en traditie centraal staan. De installatie vormt daarmee niet alleen een artistiek werk, maar ook een plek voor ontmoeting, reflectie en het doorgeven van verhalen tussen generaties.

Joao Loupatty is visual storyteller, met een bijzondere interesse in animatie en Moluks erfgoed. Hij werkt op het snijvlak van kunst, digitale media en beeldcultuur. Voor Napas Leluhur ontwikkelde hij de animaties die de verschillende onderdelen van de installatie met elkaar verbinden. Zijn digitale beelden geven een eigentijdse vorm aan de verhalen en betekenissen die in het werk samenkomen. In combinatie met de stenen, tahuri, adem en stemmen ontstaat zo een gelaagd kunstwerk waarin Molukse tradities, persoonlijke herinneringen en hedendaagse beeldtaal elkaar ontmoeten.

---

Dit bericht delen: