Rechtswinkel Nijmegen-Oost: “Trump vs ‘de idioten’ van het Hooggerechtshof: de macht van Amerikaanse president"

Het is bijna dagelijkse kost: je zit in de UB door je nieuwsfeed te scrollen en ziet weer een filmpje van een woedende Donald Trump die een nieuw decreet heeft ondertekend. Je vraagt je af of die man nou echt alles zomaar mag doen. Amerika is immers, ook al lijkt het soms niet zo, een rechtsstaat. Het idee is dat er checks and balances, dit betekent dat er verschillende machten zijn die elkaar controleren zodat voorkomen wordt dat één van de machten de overhand krijgt. Het afgelopen jaar leek de Trump-regering alle touwtjes in handen te hebben, terwijl de controlerende machten toekeken. Tot nu.

Vorige maand liet het Amerikaanse Hooggerechtshof zien dat de president niet boven de wet staat. De hoogste rechters oordeelden met een 6-3 meerderheid dat de beruchte importheffingen van Trump geen wettelijke basis hebben. Trump baseerde deze heffingen op de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) uit 1977. Importheffingen zijn extra belastingen die bedrijven aan de overheid moeten betalen wanneer zij prodcuten uit het buitenland het land binnenbrengen. Hij riep een nationale noodtoestand uit vanwege de invoer van drugs en handelstekorten. Trump beoogde, met deze noodwet in de hand, miljarden aan belasting te kunnen innen.

De rechter stak daar echter een stokje voor. De IEEPA geeft de president wel de macht om import te "reguleren", maar nergens staat in de wet dat hij zelfstandig belastingen/tarieven mag opleggen. Volgens de Amerikaanse Grondwet heeft het Congres (het parlement van de VS) de macht over de uitgaven.

Wat deze zaak extra interessant maakt, is de zogenoemde major questions doctrine. Dit houdt in dat de president geen ingrijpende bevoegdheden mag afleiden uit vage, oude wetten. Als een besluit enorme economische en politieke gevolgen heeft, moet het Congres daar expliciet toestemming voor geven. Het Supreme Court oordeelde dat "reguleren" niet automatisch "belasten" betekent. Dit houdt in dat de president bijvoorbeeld wél producteisen kan opleggen, omdat dit onder regulering valt. Het invoeren van importheffingen daarentegen wordt gezien als een vorm van belasting, en die bevoegdheid ligt niet bij de president. Als het Congres de macht om te belasten had willen weggeven, hadden ze dat wel duidelijker en onder voorwaarden opgeschreven.

Zelfs rechters die door Trump zelf zijn benoemd, zoals Amy Coney Barrett en Neil Gorsuch, gingen tegen hem in. Trump was woedend en noemde de opperrechters in een persconferentie "idioten", "schoothondjes" en "onpatriottisch". Hij beschuldigde hen van een gebrek aan loyaliteit en deed uitlatingen over dat de rechters een schande voor hun families zouden zijn.

Trump kennende zou hij het bovenstaande ‘fantastische tv’ noemen, zoals hij dat ook zei over de schamelijke scène tussen hemzelf, JD. Vance en Zelensky. Voor de gemiddelde Amerikaan is de huidige situatie echter meer dan een staatsrechtelijke soapserie. De handelsoorlog van Trump is nu ook in de portemonnee te voelen. De heffingen kostten een gemiddeld huishouden vorig jaar zo’n 1.000 dollar extra aan boodschappen en producten. Nu de IEEPA-heffingen onwettig zijn verklaard, willen honderdduizenden bedrijven hun geld terug. Het gaat om een enorm hoog bedrag van tussen de 130 en 200 miljard dollar.

Hoewel Trump de uitspraak ziet als een persoonlijke aanval, betekent het niet dat zijn handelsoorlog voorbij is. Hij is alweer begonnen met het omzeilen van het vonnis door andere wetten uit 1974 te gebruiken voor nieuwe heffingen.

Het Hooggerechtshof heeft de president herinnert aan de ‘spelregels’. Trump mag dan wel roepen dat hij het recht heeft om alles te doen wat hij wil, de rechters hebben laten zien dat de echte macht over het invoeren van heffingen bij het Congres ligt. Het lijkt een stap in de goede richting nu één van de controlerende machten de Trump regering heeft teruggeroepen. Hopelijk zal het Congres het voorbeeld van de rechterlijke macht volgen en zijn controlerende taak in de toekomst beter uitvoeren.

---------------------------

Rechtswinkel Nijmegen-Oost is te bezoeken aan de Daalsehof 2, (maandag en woensdag, wijkcentrum Daalsehof in Nijmegen-Oost) en op zaterdag in de Ark van Oost (Cipresstraat 154). De medewerkers ontvangen u graag voor gratis juridisch advies op maat. Omdat elke situatie anders is, spelen persoonlijke omstandigheden een belangrijke rol. De medewerkers van de Rechtswinkel kijken graag met u mee naar uw situatie en mogelijkheden. Heeft u vragen over dit onderwerp of loopt u tegen een ander probleem aan? Wij voorzien u gratis van advies. De Rechtswinkel werkt met vrije inloopspreekuren waardoor u zonder afspraak kunt binnenlopen.

---------------------------
Heeft u zelf een onderwerp dat u graag terugziet in één van onze artikelen? Schroom dan niet om dit te laten weten. Meer lezen over juridische adviezen van rechtswinkel Nijmegen-Oost? Klik hier voor de vorige artikelen. Rechtswinkel Nijmegen-Oost is ook te volgen via Facebook, LinkedIn of Instagram.

Voor een goed beeld van de gang van zaken op ons spreekuur, kunt u ook een videoreportage van Nieuws uit Nijmegen over de Rechtswinkel bekijken:

---

Dit bericht delen: