Contant betalen in de winkel of digitaal afrekenen met je smartphone

Wie op een drukke zaterdagmiddag door de Lange Hezelstraat of over de Grote Markt in Nijmegen loopt, hoort steeds minder vaak het gerinkel van muntgeld en steeds vaker het zachte piepje van een betaalautomaat. Het is een subtiele maar onmiskenbare verandering in het straatbeeld van onze stad. 

Deze verschuiving naar digitaal betalen brengt niet alleen gemak met zich mee, maar verandert ook de interactie tussen klant en winkelier. Het afrekenen gaat sneller, rijen worden korter en het gedoe met wisselgeld behoort in veel zaken tot het verleden. Toch roept deze snelle digitalisering ook vragen op bij inwoners. Wat betekent dit voor de toegankelijkheid van onze lokale economie? 

Nederland behoort tot de koplopers in Europa op het gebied van de invoering van digitale betalingen
De digitale betaalmarkt in Nederland behoort in 2026 tot de meest geavanceerde van Europa. Contant geld heeft al jaren zijn dominante positie verloren ten gunste van vrijwel universeel gebruik van kaarten, mobiele betalingen en digitale wallets, met een naadloze integratie tussen fysieke winkels en online kanalen. Nederland loopt al sinds het begin van de jaren 2010 voorop in de Europese verschuiving naar cashloos betalen: in 2018 overtroffen kaartbetalingen het gebruik van contant geld, en in 2026 vertegenwoordigt cash minder dan 5% van alle transacties. Deze ontwikkeling wordt aangedreven door iDEAL, contactloze NFC-technologie en de versnelde digitalisering van betaalgedrag na de pandemie.

Mobiele betalingen
Mobiele betalingen floreren in een volwassen markt die voor 2026 wordt geraamd op een transactievolume van €45 miljard, met een samengestelde jaarlijkse groei (CAGR) van 12–15% tot 2030. Dit wordt gestimuleerd door een smartphonepenetratie van 95% en een sterk groeiende e-commercemarkt. Apple Pay, Google Pay en lokale apps zoals Payconiq domineren zowel in fysieke winkels als in apps. Tegen 2025 zijn meer dan 40% van alle kaarttransacties mobiel geïnitieerd. De landelijke adoptie is hoog, met name in stedelijke centra zoals Amsterdam en Rotterdam.

Contactloze betalingen
In 2024 maakt meer dan 90% van de Nederlandse consumenten dagelijks gebruik van contactloze betalingen (via kaart of mobiel), met een jaarlijkse transactiegroei van meer dan 20%. NFC is standaard op vrijwel alle betaalkaarten en smartphones. De Nederlandsche Bank benadrukt dat kaarten het primaire betaalmiddel zijn, en sinds 2020 zijn digitale betaalopties in het merendeel van de retail verplicht beschikbaar.

E-wallets
E-wallets groeien vanaf 2026 met een CAGR van 14% en zijn geïntegreerd met banken via iDEAL en apps zoals Adyen. PayPal heeft ongeveer 30% van de online markt in handen, maar lokale spelers zoals Mollie en andere digitale wallets groeien het snelst met een CAGR van 18%. Zij halen online kaartbetalingen tegen 2025 in. Deze wallets bieden extra functies zoals loyaliteitsprogramma’s, buy now pay later (BNPL) en QR-betaalopties.

Cryptobetalingen
Het bezit van cryptovaluta bereikt tegen 2025 circa 15–20% van de bevolking (3–4 miljoen gebruikers), met een marktwaarde van ongeveer €1,5 miljard. Het gebruik richt zich vooral op handel en investeringen (70%), maar ongeveer 15% van Generatie Z gebruikt crypto ook voor betalingen via kaarten (bijvoorbeeld BitPay), bij geselecteerde webwinkels of binnen entertainmentplatforms. Crypto wordt op verschillende manieren ingezet: voor online gaming bij bijvoorbeeld het beste Bitcoin casino waar gebruikers profiteren van snellere transacties, lagere kosten en exclusieve cryptobonussen, of als langetermijninvestering voor vermogensopbouw. Regulering door De Nederlandsche Bank en de Europese MiCA-wetgeving stimuleert daarnaast ontwikkelingen rond DeFi en tokenisatie, al blijven cryptobetalingen voorlopig een niche vergeleken met fiatvaluta.

Overige digitale betaalmethoden
iDEAL domineert online bankoverschrijvingen met een marktaandeel van circa 70% binnen e-commerce en is inmiddels volledig geïntegreerd met directe SEPA-betalingen. Contactloze debit- en creditbetalingen via Maestro en V Pay voeren de boventoon aan de fysieke kassa (POS). Instant payments bereiken tegen 2025 een acceptatiegraad van 90%. De totale markt wordt in 2026 geschat op ongeveer €150 miljard en groeit naar verwachting tot €250 miljard in 2031, met een gemiddelde jaarlijkse groei van 10%.

Veranderend betaalgedrag bij ondernemers in het Nijmeegse stadscentrum
Voor veel ondernemers in het centrum van Nijmegen is de keuze voor digitale betalingen vaak een pragmatische beslissing. Veiligheid speelt hierbij een hoofdrol; minder contant geld in de kassa betekent immers een kleiner risico op overvallen en minder gedoe met het afstorten van dagopbrengsten bij de bank. We zien dan ook steeds vaker bordjes met 'Pin Only' verschijnen bij hippe koffietentjes en pop-up stores rondom de Stevenskerk. Deze trend wordt ondersteund door landelijke cijfers die een enorme verschuiving laten zien in hoe wij ons geld uitgeven.

De statistieken liegen er niet om en bevestigen het gevoel dat veel winkeliers al hebben. Uit recente analyses blijkt dat Nederlanders in 2024 voor een totaalbedrag van 198 miljard euro afrekenden met hun betaalpas of creditcard, een aanzienlijke stijging van 15% ten opzichte van twee jaar daarvoor. Voor de lokale bakker of kledingwinkel betekent dit dat de pinautomaat niet langer een extra service is, maar de levensader van de onderneming. Klanten verwachten dat ze zelfs voor de kleinste bedragen, zoals een enkel krentenbolletje of een krant, hun pas kunnen gebruiken zonder extra transactiekosten.

Toch is het voor ondernemers niet altijd eenvoudig om volledig over te stappen. Ze moeten rekening houden met een divers publiek, waaronder toeristen die Nijmegen bezoeken en wellicht gewend zijn aan contant geld, of ouderen die zweren bij fysieke munten. De kunst voor de Nijmeegse middenstand is om mee te bewegen met de efficiëntieslag van digitalisering, zonder de gastvrijheid en toegankelijkheid te verliezen die onze stad zo kenmerkt. Het betaalgedrag is definitief veranderd, en de ondernemer die niet meegaat in deze stroom, loopt het risico omzet mis te lopen.

Toekomstperspectief voor fysiek geld binnen de gemeente
Ondanks de digitale revolutie is het voorbarig om het overlijden van contant geld aan te kondigen. In Nijmegen blijft er een sterke behoefte bestaan aan fysiek geld, en dat heeft diverse redenen. 

Voor veel mensen biedt contant geld grip op de uitgaven; wat je fysiek uitgeeft, is ook echt weg. Dit is een belangrijk hulpmiddel voor huishoudens die strak moeten budgetteren. Daarnaast speelt privacy een rol voor een groep inwoners die niet wil dat elke aankoop digitaal geregistreerd en geanalyseerd wordt door banken of andere instanties.

Ook op de maandagmarkt of tijdens evenementen zoals de Vierdaagsefeesten blijft contant geld een rol spelen, al rukt ook daar de mobiele pinautomaat op. Het is belangrijk dat de gemeente en ondernemers oog blijven houden voor inclusiviteit. 

Niet iedereen is digitaal vaardig genoeg om met een smartphone te betalen, en voor kwetsbare groepen zoals sommige ouderen of mensen met een beperking blijft de tastbaarheid van munten en biljetten essentieel om zelfstandig te kunnen blijven functioneren.

De statistieken bevestigen dat cash een blijvertje is, ondanks de digitale dominantie. Uit data blijkt dat eind 2024 contant geld nog steeds goed was voor 20% van alle betalingen in fysieke winkels, terwijl 94% van de pinbetalingen contactloos verliep. Dit toont aan dat er een harde kern van transacties is die, om praktische of principiële redenen, analoog blijft. 

Een stad als Nijmegen, die inclusiviteit hoog in het vaandel heeft staan, zal er waarschijnlijk voor zorgen dat contant betalen mogelijk blijft, zelfs als de massa kiest voor de digitale weg.

---

Dit bericht delen: