Hoeveel woorden heb jij voor sneeuw? De woorden die we kiezen [Column] Evelien Gubbels: 'Zoektocht naar Chronisch Geluk' (32)

Toen Nijmegen deze week wakker werd onder een dunne laag sneeuw, viel me iets op. Niet alleen de stilte die sneeuw altijd met zich meebrengt, maar ook de woorden die mensen gebruikten. “Mooi.” “Lastig.” “Gevaarlijk.” “Magisch.” “Koud”. “Gezellig”.
Dezelfde sneeuw, compleet verschillende belevingen.

Dat liet mij nadenken en ik ging er wat onderzoek naar doen: Er wordt vaak gezegd dat Eskimo’s (of eigenlijk preciezer, de Inuit-talen) uitzonderlijk veel woorden hebben voor sneeuw. Dat beeld klopt niet helemaal, maar het wijst wel op iets belangrijks. In deze talen bestaan meerdere basiswoorden voor sneeuw en ijs, die via samenstellingen steeds specifieker worden. In een omgeving waar sneeuw en ijs bepalend zijn voor veiligheid en overleving, is die taalkundige nuance noodzakelijk. Taal fungeert daar écht als hulpmiddel om de wereld nauwkeurig waar te nemen. Wie dagelijks met sneeuw leeft, móét het verschil kennen. Het gaat niet alleen om wit of koud, maar om veiligheid, richting, overleven. Eigenlijk weten we het wel al, maar hier wordt het nog duidelijker: Woorden zijn niet alleen losse letters, of een verwijzing, maar gereedschap om te overleven.

En dat zette me aan het denken: Hoeveel woorden hebben wij eigenlijk voor onze eigen binnenwereld?

In mijn werk zie ik vaak hoe mensen gevoelens samenvatten tot één containerbegrip. “Het gaat wel.” “Ik ben moe.” “Het is gewoon druk.”
Maar onder dat “wel” kan verdriet zitten. Onder die “moeheid” angst. Onder “druk” een lichaam dat al maanden op reserve draait.

Net als sneeuw is gevoel zelden één ding. Er is het verschil tussen uitgeput zijn en leeg zijn. Tussen boos en teleurgesteld. Tussen verdriet dat stroomt en verdriet dat vastzit. Maar zolang we er maar één woord voor gebruiken, blijft ook onze beleving wat vager, wat zwart -witter, iets waar we misschien niet zoveel mee hoeven (of willen).

Taal vormt natuurlijk geen perfecte afspiegeling van wie we zijn, maar ze verraadt wél veel. De woorden die we kiezen, zeggen iets over waar we aandacht aan besteden.. én waar we misschien liever niet te dichtbij komen.

Opvallend genoeg geldt dit niet alleen voor gevoelens, maar ook voor hoe we over onszelf praten.
“Ik ben nu eenmaal zo.”
“Ik kan dit gewoon niet.”
“Het zit niet in mij.”

Dat zijn zinnen die klinken als feiten, maar vaak vermomde conclusies zijn. Alsof we onszelf met taal vastzetten in plaats van beschrijven. Terwijl taal ook ruimte kan maken. Een verschil van één woord kan al voelen als een kier licht.

“Ik kan dit niet” is iets anders dan
“Ik kan dit nu nog niet.”

“Ik ben zwak” voelt anders dan
“Ik ben uitgeput.”

De sneeuw buiten Nijmegen is weer verdwenen. Ze smelt, wordt water, wordt modder, wordt herinnering. Maar de manier waarop we praten, tegen elkaar en tegen onszelf, die blijft vaak ongemerkt hetzelfde.

En misschien kunnen we hier een mooie uitnodiging in vinden in deze winterse dagen: niet alleen kijken naar wat er ligt, maar luisteren naar hoe we het benoemen. Naar de woorden die we automatisch gebruiken. En ons afvragen: zijn ze nog passend? Of zijn ze ooit gekozen in een andere fase van ons leven?

Je hoeft geen tientallen woorden te hebben voor alles wat je voelt. Maar misschien wel één woord meer dan gisteren. Iets preciezer. Iets eerlijker. Iets vriendelijker.

Want net als bij sneeuw geldt: hoe beter je het verschil ziet, hoe veiliger je je erin kunt bewegen.

Dus: hoeveel woorden heb jij vandaag gebruikt voor hoe het écht met je gaat?

Evelien

----------------------------

Evelien schrijft over psychologie, geluk en gezondheid, en werkt met mensen met langdurige gezondheidsklachten vanuit de overtuiging dat geluk mogelijk is, ook met beperkingen, en dat je daarin meer in handen hebt dan je soms denkt. Nieuwsgierig naar meer? www.chronischgeluk.com
Chronisch Geluk is ook te vinden op Facebook en Instagram – volg de pagina’s voor nieuwe inzichten, tips en herkenning.

Lees ook de vorige column van Evelien

---

Dit bericht delen: